Χωριά των μαστόρων, της σμιλεμένης πέτρας, των παλιών αρχοντικών. Μυρωδιές του καμένου ξύλου στο τζάκι, της κατσαρόλας με τον τραχανά και των αγριολούλουδων της Πίνδου. Όλα αυτά μπερδεμένα υπό τη συνοδεία ήχων από το θρόισμα των φύλλων, το κελάηδισμα των πουλιών, τον ελαφρύ αχό του Βοϊδομάτη που φτάνουν στα αυτιά σου σαν ηπειρώτικο μοιρολόι. Αυτά είναι τα Ζαγοροχώρια. Έτσι τα αφήσαμε όταν τα επισκεφτήκαμε πριν από πολλά χρόνια, έτσι τα συναντήσαμε και πάλι. «Όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν». Στο Ζαγόρι το μόνο που αλλάζει είναι οι εποχές. Η φιλοξενία των ανθρώπων, το καλό φαγητό, τα απαράμιλλα φυσικά τοπία και η λαϊκή αρχιτεκτονική είναι σταθερές αξίες που ο χρόνος τις προσπερνά.

Με το που θα σκεφτείς να πας στα Ζαγοροχώρια αμέσως προκύπτουν εύλογα κάποια ερωτήματα: Πού είναι καλύτερα να μείνω, ποια χωριά να επισκεφτώ, τι πρόγραμμα να ακολουθήσω, πού υπάρχουν σημεία ενδιαφέροντος κ.α. Επειδή όπως πάντα τα ψάξαμε αναλυτικά, σου τα παρουσιάζουμε σε μια λογική σειρά.

Πού να μείνεις

Σκέψου τα Ζαγοροχώρια ότι σχηματίζουν ένα «πέταλο». Για να μπορέσεις να δεις όσο το δυνατόν περισσότερα χωριά, πρέπει να μείνεις στη βάση του «πετάλου». Αν λοιπόν έχεις στη διάθεσή σου ένα τριήμερο και θέλεις να γυρίσεις, το καλύτερο μέρος κατά τη γνώμη μας, είναι να μείνεις στο Μονοδένδρι ή τη Βίτσα. Θα βρίσκεσαι σε κομβικό σημείο με πρόσβαση σε όλα τα χωριά. Εμείς μείναμε στο Μονοδένδρι στο Vikos Hotel, έναν πανέμορφο χώρο που προήλθε απ’ τη συνένωση παλιών αρχοντικών και βιώσαμε μια πραγματική παραδοσιακή φιλοξενία.

Αν επιλέξεις για διαμονή το Μικρό ή το Μεγάλο Πάπιγκο, όπως και απ’ την απέναντι πλευρά το Τσεπέλοβο, αναγκαστικά θα κινηθείς μόνο σε εκείνες τις περιοχές. Το οδικό δίκτυο βρίσκεται μεν σε καλή κατάσταση αλλά είναι γεμάτο στροφές και οι αποστάσεις μοιάζουν ακόμα πιο μακρινές.

Αν πάλι πηγαίνεις για ένα Σαββατοκύριακο με σκοπό να ξεκουραστείς χωρίς να κάνεις διαδρομές και χιλιόμετρα με το αμάξι, τότε επίλεξε το Μεγάλο Πάπιγκο για το τοπίο και τη μοναδική θέα που σου προσφέρει.

Τι να δεις

1η μέρα

Λογικά θα φτάσεις το μεσημέρι αφού έχεις κάνει μια αρκετά μεγάλη διαδρομή. Αφιέρωσε την πρώτη σου μέρα εξερευνώντας το πανέμορφο Μονοδένδρι, περπατώντας στα πέτρινα σοκάκια του. Θα επισκεφτείς το Δημοτικό σχολείο που στεγάζεται στο σπίτι των αδελφών Ριζάρη, τη Ριζάριο Σχολή Χειροτεχνίας στην πλατεία και το Ριζάρειο εκθεσιακό κέντρο που πάντα θα έχει μια αξιόλογη έκθεση φωτογραφίας (ανοικτά 9:00-16:00). Εμείς πετύχαμε την έκθεση «Ο φωτογράφος Γιώργος Σεφέρης» η οποία διαρκεί μέχρι τον Ιούλιο.

Περπάτησε μέχρι το μοναστήρι-φρούριο της Αγ. Παρασκευής (10 λεπτά σε καλοστρωμένο καλντερίμι). Πρόκειται για το αρχαιότερο μοναστήρι κτισμένο το 1412 πάνω στο χείλος της χαράδρας του Βίκου. Θα πάρεις μια πρώτη ιδέα απ’ το επιβλητικό φαράγγι.

Κατόπιν πάρε το αυτοκίνητό σου και ακολούθησε τη διαδρομή (5 χλμ)  για το «Πέτρινο Δάσος». Θα συναντήσεις πάνω στο δρόμο εντυπωσιακούς ασβεστολιθικούς σχηματισμούς ηλικίας από 35 έως 160 εκατομμύρια χρόνια! Συνεχίζοντας άλλα 2 χιλιόμετρα με το αυτοκίνητο θα φτάσεις στη θέση Οξυά. Εκεί θα έρθεις αντιμέτωπος με τη μεγαλοπρέπεια του Βίκου! Από το 2005 βρίσκεται στο βιβλίο Guinness ως το φαράγγι με το μικρότερο άνοιγμα, μόλις 1100 μέτρα στο στενότερο σημείο του, και με το μεγαλύτερο βάθος, περίπου 1000 μέτρα. Πραγματικά θα μείνεις άφωνος!

Κλείσε τη μέρα σου περπατώντας στα καλντερίμια της Βίτσας και με δείπνο στο «Κανέλα και Γαρύφαλο». Εναλλακτικά σου προτείνουμε την «Πίτα της Κικίτσας» στο Μονοδένδρι μόνο αν έχει ψητά στη σούβλα όμως.

Αν θελήσεις να αναζωογονηθείς και να χαλαρώσεις απολαμβάνοντας την απέραντη θέα στη φύση του Ζαγορίου, το Primoula Country Hotel and Spa στα άνω Πεδινά είναι μια εξαιρετική επιλογή, με το Spa του να είναι διαθέσιμο στο ευρύ κοινό.

2η μέρα

Η ημέρα σου θα έχει αρκετές διαδρομές, οπότε ξεκίνα με ένα καλό πρωινό. Δοκίμασε ντόπιες πίτες και την τοπική αλευρόπιτα που φημίζεται στα Ζαγοροχώρια. Ακολούθησε με το αυτοκίνητό σου τη διαδρομή προς το χωριό Κήποι για να συναντήσεις τα φημισμένα πέτρινα γεφύρια. Βρίσκονται όλα πάνω στο δρόμο σου και παντού υπάρχει σήμανση και πληροφοριακές πινακίδες.

Θα δεις με τη σειρά τα μονότοξα γεφύρια του Καπετάν Αρκούδα και του Κόκκορη, το τρίτοξο του Πλακίδα (ή αλλιώς Καλογερικό), το μονότοξο του Λαζαρίδη και αμέσως μετά τους Κήπους βρίσκονται το δίτοξο του Μήλου και το μονότοξο του Πετσιώνη. Όλα έχουν κάτι ξεχωριστό ενώ τα συντροφεύουν διάφοροι μύθοι και δοξασίες για την κατασκευή τους.

Κατόπιν πάρε το δρόμο για Τσεπέλοβο. Στη διαδρομή και λίγο μετά το Καπέσοβο στρίβεις για Βραδέτο και θα δεις την επιγραφή Σκάλα Βραδέτου. Εκεί θα σταματήσεις και θα αγναντέψεις στον απέναντι λόφο μια πέτρινη διαδρομή (σκάλα) η οποία ένωνε το Βραδέτο με το Καπέσοβο μέχρι τη δεκαετία του ‘70! Αν θελήσεις να την περπατήσεις, θα χρειαστείς πάνω από 1 ώρα για να καλύψεις τα 1200 σκαλοπάτια και το μονοπάτι.

Σκάλα Βραδέτου

Από εκεί υπάρχουν δυο εναλλακτικές: Η πρώτη είναι να πας με το αυτοκίνητο στο Βραδέτο να το παρκάρεις στο τέλος του χωριού και να συνεχίσεις με τα πόδια ένα βατό μονοπάτι, περίπου μισής ώρας, για τη θέση Μπελόη. Εκεί θα αντικρίσεις το φαράγγι του Βίκου από ακόμα μια πλευρά του. Το φαράγγι διασχίζει ο Βοϊδομάτης, το πιο καθαρό ποτάμι της Ευρώπης!

Φαράγγι του Βίκου από θέση Μπελόη

Η άλλη εναλλακτική είναι να συνεχίσεις για το Τσεπέλοβο. Το Τσεπέλοβο είναι το μεγαλύτερο και πολυπληθέστερο χωριό του Ζαγορίου. Εδώ θα περπατήσεις για να θαυμάσεις την παραδοσιακή λίθινη αρχιτεκτονική σε συνδυασμό με το φυσικό τοπίο. Απόλαυσε τον καφέ σου και τα τοπικά παραδοσιακά προϊόντα στην πανέμορφη πλατεία του χωριού. Εκεί κοντά βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Νικολάου η οποία ανακαινίσθηκε το 1753 και οι αγιογραφίες της είναι έργο των ξακουστών Καπεσοβιτών αγιογράφων. Πίσω ακριβώς από την εκκλησία βρίσκεται το Τσούφλειο φαρμακείο, που ιδρύθηκε  το 1874 από τον εθνικό ευεργέτη Αναστάσιο Τσούφλη, καθώς και ο τάφος του ποιητή Ιωάννη Βηλαρά.

Σε απόσταση 20 λεπτών με το αυτοκίνητο απ’ το Τσεπέλοβο βρίσκεται η περιοχή Γυφτόκαμπος και η Σαρακατσάνικη Στάνη. Σε μια έκταση γεμάτη έλατα, πεύκα και τρεχούμενα νερά, επτά καλύβια – σπιτάκια Σαρακατσαναίων κτηνοτρόφων λειτουργούν ως χώρος μουσείου και αναπαριστούν τον παλαιό τρόπο ζωής των νομάδων κτηνοτρόφων. Η περιοχή αναμφισβήτητα αξίζει την επίσκεψή σου, ενώ στον χώρο λειτουργεί ταβέρνα – αναψυκτήριο.

Τελευταία στάση της ημέρας στον δρόμο της επιστροφής σου το Δίλοφο. Αυτό αποτέλεσε για εμάς ίσως το αγαπημένο χωριό του Ζαγορίου. Η διέλευση των αυτοκινήτων απαγορεύεται στο χωριό, γεγονός που το έχει κάνει να κρατήσει την αυθεντική του ταυτότητα. Σου προτείνουμε να “χαθείς” στα καλοδιατηρημένα καλντερίμια του, να δεις το αρχοντικό Μαρκόπουλου (το υψηλότερο κτίριο στα Ζαγοροχώρια) και τα υπόλοιπα πετρόκτιστα “διαμάντια” του χωριού, που αποτελεί διατηρητέο οικισμό σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού. Για το δείπνο σου θα επιλέξεις την εξαιρετική ταβέρνα “Λίθος του Τάκη”. Δεν έχουμε λόγια για να περιγράψουμε τις νοστιμιές που γευτήκαμε, τα ντόπια καλοδιαλεγμένα υλικά και τις γεύσεις που χόρευαν στον ουρανίσκο μας!

3η μέρα

Σειρά σήμερα έχουν τα πιο γνωστά χωριά της περιοχής. Η Αρίστη βρίσκεται στα όρια του Εθνικού Δρυμού Βίκου – Αώου και αποτελεί την είσοδο στον πυρήνα του Δρυμού. Πέρα από τη βόλτα στο χωριό, θα σταματήσεις στη γέφυρα της Αρίστης, από την οποία ξεκινάει διαδρομή για rafting στο ποταμό Βοιδομάτη αλλά και ένας υπέροχος περίπατος στο πλατανόδασος δίπλα στον ποταμό.

Επόμενη στάση το Μεγάλο Πάπιγκο. Στον οικισμό σε καλωσορίζει η εκκλησία του Αγ. Βλασίου με το εξαγωνικό καμπαναριό. Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική βρίσκεται σε κάθε γωνιά. Σε οποιαδήποτε πλευρά του χωριού κι αν βρεθείς το βλέμμα σου μαγνητίζουν οι επιβλητικοί Πύργοι της Αστράκας (όρος Γκαμήλα). Αυτό το τοπίο δεν το συναντάς συχνά γι’ αυτό κάθισε να το απολαύσεις με καφέ και παραδοσιακό γλυκό στο Καφενείο του Κούλη ή στη Στέρνα. Αφού περιηγηθείς στο Πάπιγκο, μη φύγεις αν δεν περάσεις απ’ το παραμυθένιο «Ρόγκοβο», ένα πανέμορφο μαγαζί με ντόπια προϊόντα και σουβενίρ.

Στον δρόμο απ’ το Μεγάλο Πάπιγκο στο Μικρό θα συναντήσεις ένα σπάνιο γεωλογικό φαινόμενο τις «Οβίρες» ή Κολυμπήθρες. Πρόκειται για μικρές λιμνούλες τις οποίες διατρέχει το ρέμα «Ρόγκοβο» και εκτείνονται σε μια απόσταση 200 μέτρων. Η μια λίμνη διαδέχεται την άλλη ενώ το μέρος και η μορφολογία του το καθιστούν ιδανικό για εξερεύνηση.

Το Μικρό Πάπιγκο είναι στην ουσία η δεύτερη γειτονιά του Πάπιγκου, ο πάνω μαχαλάς.  Αποτελεί αφετηρία πολλών μονοπατιών που οδηγούν στο βουνό Τύμφη, στο καταφύγιο της Αστράκας και στη Δρακόλιμνη. Αξίζει να περιπλανηθείς στα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής πετρόκτιστα σπίτια και αρχοντικά, να φωτογραφίσεις τις περίτεχνες αυλόπορτες και εκκλησίες. Στο Μικρό Πάπιγκο, βρίσκεται το «Κέντρο Ενημέρωσης Παπίγκου για τη Φύση και τον Πολιτισμό στο Ζαγόρι». Το Κέντρο στεγάζεται στο χώρο του παλιού Δημοτικού Σχολείου, δίπλα από την εκκλησία των Ταξιαρχών. Τοπικά εδέσματα και καλομαγειρεμένα πιάτα θα δοκιμάσεις στην ταβέρνα «Ο Δίας», με θέα τους Πύργους της Αστράκας.

Closing

Θα αφήσεις τα Ζαγοροχώρια γεμάτος από εικόνες, ήχους της φύσης, μυρωδιές του βουνού και μια γλυκιά νοσταλγία. Είτε πας για υπαίθριες δραστηριότητες, είτε για ξεκούραση το μόνο σίγουρο είναι ότι θα βρεις στο 100% αυτό που ζητάς. Οι ντόπιοι λένε συνήθως ότι στο Ζαγόρι κανένας δεν πηγαίνει μία μόνο φορά. Όλοι κάποτε επιστρέφουν. Έτσι και θα κάνεις κι εσύ!